|
Dişhekimliğinde Sterilizasyon ve Enfeksiyon Kontrolü
(Bulaşıcı Hastalıklardan Korunma)
Daha önceleri sadece ülkelere veya bölgelere has kabul edilen
hastalıklar, artık bütün dünyaya rahatlıkla yayılabiliyor.
Dünyada AIDS gibi hastalıkların yayılması; çoğu alanda olduğu gibi, diş
hekimliğinde de modern enfeksiyon kontrollerini zorunlu kıldı. Önemli
olan, diş tedavisi esnasında daha önceden sizde olmayan bir mikrop veya
hastalığın size bulaşmamasıdır. Tüm bu sebeplerle; muayenehanelerde ve
kliniklerde enfeksiyon kontrolüne azami ölçüde dikkat edilmelidir.
Otoklav Kullanımı
Otoklavlar hacimleri 18-76 litre arasında değişen, içine konulan tıbbi
malzemeleri sterilize etmek için basınçlı buhar uygulayan aygıtlardır.
Dişhekimliğinde kuru hava sterilizatörü kullanan kliniklerde
sterilizasyonda başarısızlık oranı %60 olarak tespit edilmiştir. Otoklav
kullanılan kliniklerde sterilizasyon açısından bir başarısızlıkla
karşılaşılmamıştır. Tek başına ısı veya tek başına basınç, sterilizasyon
için yeterli olamaz. Dikkat edilmesi gereken kural; ısı ve basıncın aynı
anda belli bir süre uygulanmasıdır. Ancak bu şekilde bakterilerin spor
formlarını yoketmek mümkündür.
Enfeksiyon Kontrolü İçin Bazı Önlemler:
Hasta Önlüğü:
Hasta önlüğü, Tedavi esnasında elbiselerinize kan ve tükürük
aracılığıyla bakterilerin geçişini engeller. Her hasta için tek
kullanımlıktır.
Muayene eldiveni, maske, koruyucu gözlük kullanımı:
Kan, tükürük, solunum, ve temasla hekim-hasta arasında geçebilecek
mikroplardan hem hastayı hem de hekim ve yardımcı personeli korur.
Ayakkabılar için Galoş kullanımı:
Sokaklara çöp atma ve tükürülme oranını düşündüğünüzde, sizin veya bir
yakınınızın tedavi olacağı ortama mikrop taşımak istemeyeceğinizi tahmin
ediyoruz. Bu sebeple galoş kullanıyorsunuz. Dişhekimi kliniklerindeki
personel ise sadece muayenehane ortamında kullandıkları ayakkabıları
kullanırlar.
Isıyla Sterilizasyon:
Tedavilerde kullandığımız birçok alet (her kullanımından hemen sonra)
yüksek ısı yardımıyla sterilize edilmelidir. Steril olmayan cihazlar
kesinlikle kullanılmamalıdır. Genellikle bu işlem iki cihaz kullanılarak
yapılmaktadır. Yüksek ısı veren Sterilizatör (Kuru Hava Sterilizetörü)
denilen cihaz iyi sterilizasyon sağlamasına rağmen, uzun süre yüksek
ısıyla çalışması bazı aletlerin yapı ve özelliklerini bozar. Yani
Sterlizatör’e her alet konulamaz. Bu tür aletleri sterilize edebilmek
için, Otoklav (Basınçlı Hava Sterilizetörü) adı verilen ikinci bir aygıt
daha kullanılmaktadır. Otoklav ile daha hızlı, daha fazla ve daha
güvenilir sterilizasyon sağlandığı tüm dünya tarafından bilinen bir
gerçektir.
Tek Kullanımlık (Disposible) Aletler:
Kliniklerde diş hekimliğine özel, tek kullanımlık enjektörler
kullanılmalıdır. Bu enjektörlerde kullanılan iğneler, hastaların
ağızlarını çalkaladıkları plastik bardaklar, anestetik solüsyonlar,
tedavi sırasında ağızdaki kan ve tükürüğü emen alet uçları başta olmak
üzere irili ufaklı bir çok malzeme tek bir hastada kullanılır ve sonra
de atılır.
Dezenfektan spreyler ve çözeltiler (solüsyonlar):
Hasta koltukları her hastadan sonra dezenfektan spreylerle temizlenmeli,
baş konulan kısımdaki koruyucu örtü değiştirilmelidir. Ayrıca hastalarda
kullanılan aletler sıcak hava sterilizatöründen, laboratuardan gelen her
tür protez hasta ağzına temas ettirilmeden, hastalardan alınan ölçü ve
bu ölçülerden elde edilen alçı modeller (Teknik elemanları korumak
amacıyla) laboratuara gönderilmeden önce muhakkak dezenfektan
solüsyonlarda bekletilmelidir.
Kullanılan Malzemenin Atılması:
Kullanılan iğne uçları kırılıp bir şişe içerisinde toplanarak, cam ve
plastik malzeme ayrı ayrı poşetlenerek, amalgam dolgu artıkları
(içeriğindeki cıva buharının ortama yayılmasını engellemek amacıyla) su
içerisinde ağzı kapalı şişelerde toplanarak imha edilmelidir.
STERİLİZASYON İŞLEM AŞAMALARI
A. Temizleme-denetleme.
B. Paketleme-yükleme.
C. Sterilizasyon işlemi.
D. Boşaltma-kayıt.
E. Depolama-dağıtım.
A. Temizleme-Denetleme
İşlem aşamalarında ilk sırada mutlaka etkili ve ilkelere uygun bir
şekilde yapılmış temizlik gelmektedir. İyi bir yıkamayla
mikroorganizmaların %95-97’sinin ortadan kaldırıldığı bildirilmiştir.
Temizlik el ile veya cihazlarla (dezenfektörler-ultrasonik yıkama
cihazları) yapılmaktadır. Kliniklerde de artık yavaş yavaş görülmeye
başlanılan yıkama dezenfektörleri, ultrasonik yıkama cihazları, insan iş
yükünü en aza indirmeyi hedeflemektedir.
B. Paketleme-Yükleme
Sterilize edilecek malzeme kullanım anına kadar paket ile korunmalıdır.
Paketleme malzemeyi olası bir bulaşmadan koruyacak etkili bir engel
oluşturmalıdır. Paket kağıtları, malzeme ve seçilen sterilizasyon
yöntemiyle uyumlu olmalıdır. Tek kullanımlık paketleme malzemesi tekrar
kullanılmamalıdır. Paketlerin büyük olması yeterince kurumayı
engelleyerek sterilizasyonda sorun oluşturabilir. Sterilizasyon işlemi
sonunda nemli çıkan paketler steril kabul edilmemeli ve
kullanılmamalıdır.
C. Sterilizasyon
Bakteri sporları dahil olmak üzere mikroorganizmaların tüm canlı
formlarının imha edilmesi işlemi olarak tanımlanabilir. Sterilizasyon
işlemi için cismin üzerindeki mikroorganizma ve spor miktarının en az
10-6 log azalması gereklidir.
D. Boşaltma/Kayıt
Tüm basamaklara istenildiğinde geri dönülmesini sağlar. Yapılan işlerin
ve testlerin ispatları, kimyasal, biyolojik ve fiziksel performans
testleri kaydedilir.
E. Depolama-Dağıtım
Tüm malzemeler kapalı aktarma araçlarında taşınmalı, raflı sistemlere
yerleştirilmelidir. Bulaşmadan şüphe edilenler tekrar en başından işleme
tabi tutulmalıdır. Depolama alanı sterilizasyon alanının yakınında
olmalıdır. Gereksiz temastan kaçınılmalı ve kullanım esnasında tarihine
dikkat edilmelidir.
anasayfa
|
