Resim 1 Gebelik tümörü 

Gebelikte ağızda görülen değişiklikler, artan damarlaşma ve doku metabolizmasında değişikliklere bağlı olarak gelişen peridontal dokuların lokal faktörlere aşırı derecede yanıt vermesiyle ilişkilidir. Gebe kadınlarda, “gebelik gingivitisi” adı verilen durum, aslında gebelik öncesinde dişetlerinde mevcut inflamasyonun şiddetlenmesi sonucu oluşmaktadır. Sık olarak alt ve üst ön dişler bölgesi, özellikle marjinal dişeti ve papiller etkilenir. Yüzey parlaktır, yumuşak frajil bir görüntüyle birlikte kanamaya eğilim fazladır. Gebelik tümörü ise, marjinal dişetine göre daha hassas papillerde gelişen tümör benzeri kitle olarak bilinir (Resim 1).

Neoplazma değildir, pyojenik granülom, fibrohemanjiom veya anjiogranülosum olarak da adlandırılır. Lezyon gebelik sırasında alınırsa, nüks edebilir. İşlem görmeyen lezyonlar ise, doğumdan sonra küçülebilmektedir.

Artmış östrojen miktarının; kronik irritasyonlara karşı olan yanıtı, vasküler proliferasyonu artırarak yaptığı bilinmektedir. Bu nedenle gebelik tümörünün etyolojisinde, kronik irritasyonun yanında, artmış hormonlarda rol oynar. Gebelik tümörü oklüzyonda sorun yaratmıyorsa, üzeri ülsere olmamışsa ağrısızdır. Ancak üzeri ülsere olmuşsa, vaskülarize lezyon olduğundan dolayı kanamaya eğilim gösterebilir.

Gebelikte, fetus üzerinde oluşabilecek teratojenik etki dolayısı ile ilaç kullanımı önemlidir. İlaçlar, fetüste oluşturdukları risk oranlarına göre A, B, C, D ve X olmak üzere 5 bölüme ayrılmıştır. A grubundaki ilaçlar,

gebeliğin her döneminde kullanılan, hem insan, hem de fetüste hiçbir risk oluşturmayan en güvenli ilaç grubudur. Ancak bu grubun dişhekimliğinde kullanılan alanı yoktur. Bu grubundaki ilaçlar, hayvanlarda riskli olduğu görülmesine karşın, insanda güvenli sonuç veren ilaçlardır. Hayvan ve insan deneylerinde güvenli sonuç aralığı olmayan ilaçlar ise C kategorisine girmektedir. D ve X grubundaki ilaçlar insanlarda gebelikte kesinlikle kullanımı kontrendike olan ilaçlardır. Streptomisin, tetrasiklin ve kloramfenikol kesinlikle gebelikte kullanımı kontrendikedir. Tetrasiklin gebeliğin 4. ayından sonra verildiğinde diş taslaklarında, kemiklerde şellat oluşumuna neden olarak, hipoplazi yaratmaktadırlar. Gebeliğin son aylarında kullanımı ise sürekli dişleri etkilemektedir. Streptomisin, fetusta 8. kafa çiftinde hasar oluşturmaktadır. Kloramfenikol gri bebek sendromu olarak bilinen protein sentezinde bozukluğa yol açmaktadır.

B grubunda olan penisilinler, gram pozitiflerin oluşturduğu infeksiyonlarda kullanılan ilaçlardır. Fetus üzerinde olumsuz etkisi yoktur. Yarı sentetik penisilin türevleri içinde bu olay söz konusudur. Gebe annede lokalize enfeksiyonlarda amoksisilin, yaygın enfeksiyonlarda ise amoksisilin+klavulanik asit kullanılır. Eritromisinin plasenta geçişi zayıftır, ancak penisilin allerjisi olanlarda bağırsak kaplamalı eritromisin önerilebilinir.

Parasetamol, gebelikte yaygın olarak kullanılan analjezik ve antienflamatuar ajanlar olarak bilinir. Aspirin teratojenik etkiye sahip değidir, ancak gebelikte kullanımının eksik kilolu bebeklerin doğmasına neden olduğu bildirilmektedir. Doğum sırasında kanamanın arttığı ve bebeklerde intrakranyal kanama riskini artırdığı belirtilmektedir. Gebelerde lokal anestezi için lidokain kullanımı uygun bir seçimdir.

Gebelikte, özellikle birinci trimesterde, fetusun X ışınlarından etkilenme riski fazla olduğundan, mutlaka radyografi gerekliyse kurşun önlük giydirilmelidir. Üçüncü trimesterde, hastaya supine pozisyonda diş tedavisi uygulanmamalıdır, çünkü fetus Vena Cava inferiora baskı yaparak hipotansiyon, solgunluk, taşikardi ile görülen Vena Cava inferior sendromuna neden olur. Bu durumda hasta dik pozisyona getirilip, sol yanına yatırıldığında bu semptomlar ortadan kalkar. Gebelerde diş tedavisi sırasında en önemli olay, stresi en az indirerek kısa seanslarla yapılan tedavilerdir. Dişhekimi mutlaka gebe hastasını oral hijyen konusunda eğitim vererek bilgilendirilmeli ve periodik olarak kontrolleregelmesi gerektiğini vurgulamalıdır.

Boice JD Jr, Stovall M, Mulvihill JJ, Green DM. Dental xrays

and low birth weight.J Radiol Prot. 2004

Sep;24(3):321-3.

Buduneli N, Baylas H, Buduneli E, Turkoglu O, Kose T,

Dahlen G. Periodontal infections and pre-term low

birth weight: a case-control study.J Clin Periodontol.

2005 Feb;32(2):174-81.

Diaz-Guzman LM, Castellanos-Suarez JL. Lesions of the

oral mucosa and periodontal disease behavior in

pregnant patients.Med Oral Patol Oral Cir Bucal. 2004

Nov-Dec;9(5):434-7; 430-3.

Dortbudak O, Eberhardt R, Ulm M, Persson GR. Periodontitis,

a marker of risk in pregnancy for preterm

birth. J Clin Periodontol. 2005 Jan;32(1):45-52.

Franca CM, Mugayar LR. İntrauterine infections: a literature

review. Spec Care Dentist. 2004 Sep-

Oct;24(5):250-3.

Gajendra S, Kumar JV. Oral health and pregnancy: a review.

N Y State Dent J. 2004 Jan;70(1):40-4.

Goldie MP. Oral health care for pregnant and postpartum

women. İnt J Dent Hyg. 2003 Aug;1(3):174-6.

Henderson CE, Ahmed H. Antepartum dental radiography

and low birth weight.JAMA. 2004 Sep 1;292(9):1019-

1021.

Hujoel PP, Lydon-Rochelle M, Robertson PB, del Aguila

MA. Cessation of periodontal care during pregnancy:

effect on infant birthweight. Eur J Oral Sci. 2006

Feb;114(1):2-7.

Lindow SW, Nixon C, Hill N, Pullan AM. The incidence of

maternal dental treatment during pregnancy.J Obstet

Gynaecol. 1999 Mar;19(2):130-1.

Lydon-Rochelle MT, Krakowiak P, Hujoel PP, Peters RM.

Dental care use and self-reported dental problems in

relation to pregnancy.Am J Public Health. 2004

May;94(5):765-71.

Ozbek M, Kanli A, Dural S, Sahin I, Gonen E, Tulunoglu

I. Effects of pregnancy and lactation on the microhardness

of rat incisor dentine and enamel.Arch Oral

Biol. 2004 Aug;49(8):607-12.

Pihlstrom BL, Michalowicz BS, Johnson NW. Periodontal

diseases.Lancet. 2005 Nov 19;366(9499):1809-20.

Pitiphat W, Joshipura KJ, Rich-Edwards JW, Williams PL,

Douglass CW, Gillman MW. Periodontitis and plasma

C-reactive protein during pregnancy. J Periodontol.

2006 May;77(5):821-5.

Reiman RE. Antepartum dental radiography and infant

low birth weight. Health Phys. 2005 Oct;89(4):394;

395-7.

Rieken SE, Terezhalmy GT. The pregnant and breast-feeding

patient. Quintessence Int. 2006 Jun;37(6):455-

68.

Scannapieco FA. Systemic effects of periodontal diseases.

Dent Clin North Am. 2005 Jul;49(3):533-50,

Suresh L, Radfar L. Pregnancy and lactation.Oral Surg

Oral Med Oral Pathol Oral Radiol Endod. 2004

Jun;97(6):672-82..

Talbot T. She says she's pregnant--do I still have to hire

her? J Mich Dent Assoc. 2005 Jun;87(6):20